De Transparantiebenchmark is een jaarlijks onderzoek van het Ministerie van Economische Zaken naar de inhoud en kwaliteit van externe verslaggeving over maatschappelijke aspecten van ondernemen. De benchmark wordt uitgevoerd op een jaarlijks vast te stellen onderzoeksgroep die bestaat uit de grootste ondernemingen in Nederland. Hier wordt een toelichting gegeven op de samenstelling van de onderzoeksgroep van de Transparantiebenchmark 2013.
Normen bij het samenstellen van de onderzoeksgroep
De Transparantiebenchmark is in eerste instantie gericht op het grootbedrijf in Nederland. Bij het samenstellen van de onderzoeksgroep wordt gekeken naar omzetcijfers en het aantal werknemers in vaste dienst. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de meest recente informatie in de database ‘company.info’. Deze database bevat gegevens van meer dan 2,3 miljoen organisaties die staan ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.
Het aantal ondernemingen in de onderzoeksgroep is gemaximeerd op 500. Vooralsnog zijn echter minder ondernemingen geselecteerd waardoor er ruimte is voor uitbreiding. Op deze manier is rekening gehouden met mogelijke vrijwillige toetreders in de komende jaren.
De onderzoeksgroep is opgebouwd aan de hand van vijf te onderscheiden categorieën:
- Ondernemingen met een beursnotering in Amsterdam
- Ondernemingen met Nederlanse bedrijfsactiviteiten met substantiële omzet en/of aantal medewerkers
- Staatsdeelnemingen
- Ondernemingen die in het verleden vrijwillig zijn toegetreden tot de onderzoeksgroep
- Universiteiten
Ondernemingen met een beursnotering in Amsterdam
Bij beursgenoteerde ondernemingen is er sprake van hogere verwachtingen qua transparantie en corporate governance. Om die reden worden ondernemingen met een beursnotering in Amsterdam toegevoegd aan de onderzoeksgroep. Daarbij gaat het enkel om hoofdnoteringen en ondernemingen die economisch actief zijn:
Alle ondernemingen met een beursnotering aan NYSE Euronext, die opgenomen zijn in de AEX, AMX of AScX-index worden opgenomen in de onderzoeksgroep [bron: NYSE Euronext website]
Dit betreft 73 ondernemingen.
Ondernemingen met Nederlandse bedrijfsactiviteiten met substantiële omzet en/of aantal medewerkers
Alle ondernemingen die geregistreerd zijn in het Handelregister van de Kamer van Koophandel komen in aanmerking voor de onderzoeksgroep van de Transparantiebenchmark. Om een werkbare lijst samen te stellen van de grootste ondernemingen in Nederland zijn de bedrijven in ‘company.info’ gerangschikt op basis van hun omzetgegevens. Daarbij zijn financiële instellingen meegenomen op basis van hun inkomsten uit premies en beleggingen. Vervolgens is de top 1000 aan ondernemingen met de meeste omzet nader onderzocht.
Organisaties zonder winstoogmerk en overheidsinstellingen komen niet in aanmerking voor opname in de onderzoeksgroep (met uitzondering van staatsdeelnemingen en vrijwillige toetreders).
Als leidraad bij opname in de onderzoeksgroep wordt aangehouden dat de onderneming niet alleen een pro forma vestiging in Nederland heeft, maar daarnaast ook ten minste 100 medewerkers in dienst heeft en economische activiteiten binnen Nederland ontplooid. Omdat dit niet in alle gevallen op te maken is uit de bedrijfsgegevens van ‘company.info’, zijn ook in voorkomende gevallen jaarverslagen en websites geraadpleegd. Daarbij is onder meer gelet op de vestigingsplaats van het (operationele) hoofdkantoor, de zetel van het hogere management en de standplaats van de accountant die de (groeps)jaarrekening controleert.
De ‘hoogste’ in Nederland gevestigde vennootschap binnen de (internationale) structuur van de onderneming wordt opgenomen in de onderzoeksgroep, indien:
- de onderneming qua omzet behoort tot de 1000 grootste ondernemingen in Nederland;
- ten minste 100 medewerkers in vaste dienst zijn bij de Nederlandse vennootschappen van de onderneming;
er sprake is van substantiële economische activiteiten binnen Nederland die worden aangestuurd door in Nederland werkzaam management [bron: company.info]
Uit de lijst van 1000 ondernemingen die nader zijn onderzocht, komen ongeveer 300 bedrijven niet in aanmerking omdat er een hogere vennootschap is die wordt opgenomen in de onderzoeksgroep. Ruim 250 ondernemingen zijn uitgesloten van de onderzoeksgroep, omdat deze geen substantiële economische activiteiten in Nederland hebben. Dit betreft veelal financiële holdings die onderdeel uitmaken van een internationale vennootschapstructuur. Voorts worden een kleine 100 ondernemingen die qua omzetgegevens tot de top 1000 behoren, uitgesloten van de onderzoeksgroep omdat het overheidsinstellingen of maatschappelijke organisaties zonder winstoogmerk betreft. De resterende 350 ondernemingen worden opgenomen in de onderzoeksgroep. Dit betreft gedeeltelijk ook beursgenoteerde ondernemingen.
Staatsdeelnemingen
De Minister van Financiën heeft in het verleden besloten dat staatsdeelnemingen opgenomen moeten worden in de onderzoeksgroep van de Transparantiebenchmark, omdat het publiek mag verwachten dat deze ondernemingen verantwoording afleggen over het gevoerde beleid en de prestaties en resultaten van de onderneming ten aanzien van maatschappelijke aspecten van ondernemen.
Alle ondernemingen waarbij de overheid participeert in het risicodragend kapitaal van de vennootschap, worden opgenomen in de onderzoeksgroep, indien de overheid een belang houdt van ten minste 10% [bron: www.rijksoverheid.nl].
Dit betreft ongeveer 25 ondernemingen.
Universiteiten
Op verzoek van de sector zijn universiteiten en universitair medische centra opgenomen in de onderzoeksgroep van de Transparantiebenchmark. Dit betreft een bijzondere categorie van vrijwillig toegetreden organisaties.
Alle universiteiten die zijn aangesloten bij de Vereniging van Universiteiten (VSNU), alsmede universitair medische centra die zijn aangesloten bij de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU), worden opgenomen in de onderzoeksgroep [bron:VSNU en NFU].
Dit betreft 14 universiteiten en 8 universitair medische centra.
Ondernemingen die in het verleden vrijwillig zijn toegetreden
Nederlandse ondernemingen met minimaal 20 medewerkers in vaste dienst kunnen zich vrijwillig aanmelden voor deelname aan de Transparantiebenchmark. Eenmaal toegetreden, blijven deze ondernemingen onderdeel uitmaken van de onderzoeksgroep.
Alle onderneming die vrijwillig willen deelnemen aan de Transparantiebenchmark en die daartoe zijn toegelaten door het Ministerie van Economische Zaken, worden opgenomen in de onderzoeksgroep [bron: Ministerie van Economische Zaken].
Dit betreft ongeveer 20 ondernemingen.